Kermisorgels

molen1.gif (111666 bytes) Wellershaus kermisorgel in kindercaroussel.  Een van de weinige  kermisorgels dat zijn eigen plaats nog inneemt! 

Terwijl de meeste straatdraaiorgels in Nederland van Franse of Belgische afkomst zijn, werden de meeste Nederlandse kermisorgels in Duitsland gebouwd: in Mühlheim-Saarn door de gebr. Wellershaus, in Düsseldorf door de gebr. Richter, en vooral in Waldkirch, waar drie firma's Bruder (Wilhelm Bruder Sohne, de Gebrüder Bruder en Alfred Bruder) en A. Ruth u. Sohn hun domicilie hadden. Naast deze Duitse kermisorgels was ook nog een beperkt aantal Franse kermisorgels actief, vooral de grote 89-toets modellen van Gavioli. 
Tussen 1900 en 1950 was vrijwel iedere kermisattractie voorzien van een orgel; de kleinere exemplaren stonden in kleine caroussels, luchtschommels en zweefmolens, maar in de gigantische attracties uit de jaren twintig en dertig, de shimmypaleizen en  autoscooters trof men de grote orgels aan, die grote delen van het licht klassieke repertoire konden spelen. Zo droegen deze instrumenten niet alleen bij tot het genoegen van het publiek, maar tevens tot de status van de eigenaar. 

Kermisorgels waren bij aflevering, in tegenstelling tot de straatorgels, goed voor hun taak berekend. Er was dan ook nauwelijks noodzaak om ingrepen in deze instrumenten te plegen en vrijwel alle kermisorgels zijn dan ook heden ten dage nog in de staat waarin ze destijds door de fabriek werden afgeleverd; hoogstens werd het front aangepast om in de kermisattractie te passen.

Toen de orgels in de tweede helft van de jaren vijftig op de kermis steeds werden vervangen door geluidsinstallaties besloten de meeste kermisexploitanten het orgel, dat inmiddels vaak een familiestuk was geworden, voor hun eigen genoegen te behouden. Zo hebben gelukkig de meeste van deze waardevolle instrumenten de tand des tijds overleefd. Een aantal van deze oude kermisorgels is nog steeds aanwezig bij orgelmanifestaties om door het publiek te worden beluisterd en bewonderd.

pagina bijgewerkt 14-12-2003