Kring van Draaiorgelvrienden

Zowel harmoniums als accordeons maken geluid door lucht te blazen langs een metalen tongetje. De dikte en lengte ervan bepalen toonhoogte en timbre. Tongen nemen veel minder plaats in dan orgelpijpen of snaren; daarom waren deze instrumenten gemakkelijk draagbaar te maken.

Accordeons

Accordeons waren vooral in Frankrijk en Italië populair, hoewel ook Hohner in Duitsland een automatisch accordeon leverde. De draagbare types werden vooral gebruikt door straatmuzikanten.

Vooral in Frankrijk werden een aantal grotere automatische accordeons gebouwd. Met slagwerk toegevoegd stonden ze vooral in café’s en danszaaltjes. Er waren typen met een enkel, maar ook met meerdere accordeons: hele orkestjes!

Harmoniums en tongorgels

Cilinderharmoniums werden, net als cilinderpiano’s en -orgels, al rond 1850 gebouwd. Ze waren op straat te vinden, maar in kleinere vorm ook in huiskamers van gegoede families.
Na 1890 begon men in Duitsland, en later ook in de Verenigde Staten, ook kleine harmonium-achtige instrumenten te bouwen. Door de grote productie waren deze tongorgels of organettes relatief goedkoop en werden rond 1900 in vele huizen van de Europese en Amerikaanse middenklasse te vinden. De papieren of kartonnen schijven, banden of rollen konden goedkoop in grote aantallen worden vervaardigd en vormden een voorloper van de latere gramofoon.